Wybór atrakcji w Tarnowskich Górach bywa mylący, bo łatwo skupić się wyłącznie na Kopalni Srebra, a wtedy umyka część oferty związanej z UNESCO. W mieście znajdują się m.in. Sztolnia Czarnego Pstrąga oraz Park Miejski wpisany na listę UNESCO, więc plan da się ułożyć też w trybie podziemnym i w zielonej przestrzeni. Obok tego dochodzą miejsca typowo spacerowe i rekreacyjne, które pomagają zgrać tempo zwiedzania.
Najciekawsze atrakcje UNESCO w Tarnowskich Górach poza Kopalnią Srebra
W Tarnowskich Górach na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO wpisano zespół zabytków związanych z historią górnictwa. Poza zwiedzaniem Zabytkowej Kopalni Srebra alternatywą są dwa obiekty: Sztolnia Czarnego Pstrąga oraz Park Miejski w Tarnowskich Górach.
Sztolnia Czarnego Pstrąga to XVIII-wieczna sztolnia odwadniająca. Zwiedzanie obejmuje podziemny odcinek o długości 600 metrów, pokonywany łodziami. W ofercie funkcjonują także formy rekreacji i dodatkowe warianty pobytu w podziemiach, w tym m.in. morsowanie oraz spływy relaksacyjne typu floating.
Park Miejski w Tarnowskich Górach został założony w 1903 roku na terenach po dawnych wyrobiskach górniczych i stanowi część wpisu UNESCO. Jest to przestrzeń wykorzystywana do spacerów i wypoczynku w zieleni, powiązana z górniczą historią miasta.
- Sztolnia Czarnego Pstrąga: XVIII-wieczna sztolnia odwadniająca; zwiedzanie podziemnego odcinka 600 m łodziami; dodatkowo m.in. morsowanie i spływy floating.
- Park Miejski: założony w 1903 r. na terenach po dawnych wyrobiskach górniczych; przestrzeń do spacerów i wypoczynku powiązana z dziedzictwem UNESCO.
Stare Tarnowskie: Zamek, kościół i historyczne miejsce na spacer
Stare Tarnowskie to historyczna część Tarnowskich Gór. W tej dzielnicy koncentrują się dwa punkty związane z lokalną pamięcią o dawnych warunkach życia i rozwoju miasta: Zamek w Starych Tarnowicach oraz stary kościół św. Marcina.
Zamek w Starych Tarnowicach to XVI-wieczna warownia w dzielnicy Stare Tarnowice. Po latach zaniedbań została odrestaurowana i udostępniona zwiedzającym przez prywatnego właściciela. W obiekcie prowadzone są także usługi hotelowe i restauracyjne, a w skład kompleksu wchodzi m.in. Gospoda u Wrochema oraz zabytkowa masztalarnia i obora. Wejście na teren zamku jest bezpłatne, natomiast zwiedzanie wnętrz i dziedzińca jest płatne. Samochodem można podjechać na bezpłatny parking przy ul. Pyskowickiej.
Stary kościół św. Marcina w Starych Tarnowicach to XV-wieczny kościółek, określany jako najstarsza świątynia w mieście. Obiekt jest częściowo odrestaurowany i otoczony cmentarzem. Zwiedzanie wnętrza odbywa się po wcześniejszym kontakcie.
- Zamek w Starych Tarnowicach: XVI-wieczna warownia w dzielnicy Stare Tarnowice; odrestaurowany i udostępniony zwiedzającym; na miejscu funkcje hotelowe i restauracyjne; wejście na teren bezpłatne, a zwiedzanie wnętrz i dziedzińca płatne.
- Stary kościół św. Marcina: XV-wieczny kościółek, częśćowo odrestaurowany, otoczony cmentarzem; zwiedzanie po kontakcie.
Parki, rezerwaty i punkty widokowe na świeżym powietrzu
Na świeżym powietrzu w Tarnowskich Górach spacer można łączyć z historią i przyrodą. Opcje na wyjazd poza centrum to:
- Park Miejski: historyczny park o powierzchni ponad 20 ha, założony w 1903 roku na terenach pogórniczych. W parku są m.in. fontanna, amfiteatr, plac zabaw oraz korty.
- Park Repecki: duży park w dzielnicy Stare Tarnowice (ok. 200 ha), dawny myśliwski azyl Donnersmarcków. Na miejscu znajdują się leśniczówka oraz ścieżki spacerowe; przez park przepływa rzeka Drama.
- Rezerwat Leśny Segiet: obszar przyrodniczy o powierzchni ponad 20 ha, położony na granicy Tarnowskich Gór i Bytomia. Występuje tu buczyna, a w rezerwacie znajdują się stawy.
W ramach krótszej pętli spacerowej można też uwzględnić Kolorowe jeziorka Pasieki – oczka wodne w lesie na terenie dawnej kopalni rud żelaza Bibiela.
Atrakcje rodzinne dla dzieci: zabawa, sport i relaks
W Tarnowskich Górach i okolicy są miejsca, w których można połączyć aktywność z rozrywką dla dzieci i dopasować plan do pogody.
- Park Trampolin JumpWorld: trampoliny oraz areny do gier, z których korzystają zarówno dzieci, jak i dorośli.
- Park Wodny: kompleks basenów krytych oraz strefa na świeżym powietrzu z wodnym placem zabaw; zimą funkcjonują także sauny i lodowisko.
- Sport Dolina: ośrodek sportowy w kamieniołomie Blachówka, oferujący m.in. stok narciarski i wypożyczalnię sprzętu oraz ścieżki spacerowe.
- Park Przygód i Atrakcji w Wilkowicach: rodzinny park rozrywki na świeżym powietrzu, z placem zabaw, stawem i zwierzyną; znajduje się kilkanaście kilometrów od Tarnowskich Gór.
Muzea i technika: Skansen Maszyn Parowych i kolej wąskotorowa
W Tarnowskich Górach technika i historia łączą się w miejskich atrakcjach: Skansenie Maszyn Parowych oraz kolei wąskotorowej Bytom – Miasteczko Śląskie.
Skansen Maszyn Parowych znajduje się przy Zabytkowej Kopalni Srebra na Szlaku Zabytków Techniki. Na terenie otwartym prezentuje zabytkowe maszyny parowe: można zobaczyć m.in. parowozy, walce drogowe, pompy i silniki z XIX i XX wieku. Skansen udostępnia zwiedzającym oglądanie urządzeń bez konieczności zakupu biletu do kopalni. W sezonie letnim działa tam także mini kolejka skansenowa Srebrny Ekspres.
Kolej wąskotorowa Bytom – Miasteczko Śląskie kursuje sezonowo (w praktyce w letnie weekendy) i łączy Bytom, Tarnowskie Góry i Miasteczko Śląskie. To turystyczna kolejka z zabytkowymi, otwartymi wagonami dla pasażerów; można pojechać zabytkowymi składami i zobaczyć okolicę podczas przejazdu.
Muzeum Motoryzacji przy ul. Czarnohuckiej 10 mieści się w budynku byłych zakładów Electrocarbon i prezentuje kolekcję rowerów, motocykli i samochodów. Zwiedzanie odbywa się z przewodnikiem.
- Skansen Maszyn Parowych (przy Zabytkowej Kopalni Srebra): ekspozycja zabytkowych maszyn parowych (m.in. parowozy, walce drogowe, pompy i silniki z XIX–XX w.); zwiedzanie skansenu bez biletu do kopalni; w sezonie letnim mini kolejka Srebrny Ekspres.
- Kolej wąskotorowa Bytom – Miasteczko Śląskie: kursy sezonowe (letnie weekendy); połączenie trzech miejscowości: Bytom – Tarnowskie Góry – Miasteczko Śląskie; zabytkowe otwarte wagony.
- Muzeum Motoryzacji (ul. Czarnohucka 10): kolekcja rowerów, motocykli i samochodów; siedziba w budynku byłych zakładów Electrocarbon; zwiedzanie z przewodnikiem.
| Obiekt | Co zobaczysz / jak działa | Wskazówka praktyczna |
|---|---|---|
| Skansen Maszyn Parowych | Zabytkowe maszyny parowe (parowozy, walce drogowe, pompy, silniki z XIX–XX w.) | Położony przy Zabytkowej Kopalni Srebra; skansen dostępny bez konieczności biletu do kopalni |
| Mini kolejka Srebrny Ekspres | Przejazdy mini kolejką na terenie skansenu (w sezonie letnim) | Dobry dodatek do wizyty w skansenie |
| Kolej wąskotorowa Bytom – Miasteczko Śląskie | Przejazdy turystyczne zabytkowymi, otwartymi wagonami | Kursy sezonowe (letnie weekendy); trasa łączy Bytom, Tarnowskie Góry i Miasteczko Śląskie |
| Muzeum Motoryzacji | Kolekcja rowerów, motocykli i samochodów | Ul. Czarnohucka 10; zwiedzanie z przewodnikiem |
Górniczy klimat miasta: Brama Gwarków, hałda Popłuczkowa, dzwonnica i rzeźby
W Tarnowskich Górach górniczą historię widać nie tylko w podziemiach, ale też w przestrzeni miasta. Do rozpoznawalnych symboli należą Brama Gwarków, hałda Popłuczkowa, Dzwonnica Gwarków oraz rzeźby Gwarków.
Brama Gwarków to kamienny portal górniczy z 1834 roku, będący częścią systemu odwadniającego kopalnię i wpisany na listę UNESCO. W tej okolicy łatwo łączyć obiekty o różnych funkcjach: od infrastruktury kopalnianej po miejsca upamiętniające gwarków.
Hałda Popłuczkowa powstała z odpadów górniczych po wydobyciu rud cynku, ołowiu i srebra. Opisywana jako obiekt UNESCO znajduje się między kopalnią a rezerwatem Segiet.
Na Placu Gwarków stoi Dzwonnica Gwarków—drewniany budynek z XIX wieku, pochodzący z kopalni dolomitu w Bobrownikach Śląskich. Dzwonnica wyznaczała czas pracy górników podczas zmian i obecnie znajduje się na placu. W bezpośrednim sąsiedztwie stoi kościół farny Św. Apostołów Piotra i Pawła.
Rzeźby Gwarków tworzą cykl przedstawiający dawnych górników. Są rozmieszczone na miejskiej trasie spacerowej oraz w dzielnicach.
- Brama Gwarków: kamienny portal górniczy z 1834 roku, element systemu odwadniającego kopalnię; UNESCO.
- Hałda Popłuczkowa: hałda z odpadów po wydobyciu rud cynku, ołowiu i srebra; obiekt UNESCO, położona między kopalnią a rezerwatem Segiet.
- Dzwonnica Gwarków: drewniana dzwonnica z XIX wieku, przeniesiona z kopalni dolomitu w Bobrownikach Śląskich; wyznaczała czas pracy podczas zmian; obecnie na Placu Gwarków.
- Rzeźby Gwarków: cykl rzeźb upamiętniający gwarków (dawnych górników), rozmieszczony na trasie spacerowej w mieście i jego dzielnicach.
Jak ułożyć dzień z atrakcjami i gdzie po drodze zjeść
Porządek zwiedzania w Tarnowskich Górach można budować w układzie: Rynek (centrum z zabytkowymi kamienicami, ratuszem i kościołem ewangelickim), potem przejście do kolejnych obszarów tematycznych w okolicy miasta, a na koniec wizyta w instytucji muzealnej w historycznym budynku na Rynku.
W trakcie spaceru jedzenie najłatwiej znaleźć w centrum przy Rynku oraz na deptaku ul. Krakowskiej — działa tam wiele kawiarni i restauracji. Przykłady lokali, których menu może się różnić w zależności od dnia:
- BarCelona — kawiarnia na słodką przerwę.
- Café Silesia — kawiarnia w centrum.
- Sapori Divini — restauracja z kuchnią włoską.
- Sedlaczek — lokal na tradycyjną kuchnię w rejonie Rynku.
- Skarbiec — restauracja w okolicy Rynku.
- U Wojtachy — lokal z kuchnią regionalną.
- Bistro w Sercu — miejsce pod kuchnię regionalną, z akcentem na rodzinne obiady.
- Restauracja Brick — restauracja na deptaku ul. Krakowskiej.
- Gospoda u Wrochema — lokal w Starych Tarnowicach (jeśli plan obejmuje spacer w stronę tego obszaru).
W lokalach przy Rynku i w okolicy często pojawiają się potrawy kojarzone z kuchnią śląską, m.in. dania typu pierogi czy placki ziemniaczane.